Dementievriendelijke uitvaart, samen afscheid nemen bij dementie

30 september 2026

Met het stijgende aantal mensen met dementie komt deze vraag steeds vaker voor, kan opa of oma ook afscheid nemen, ondanks de dementie. Het antwoord is bijna altijd ja, maar het vraagt om maatwerk en kennis. Wij vinden het belangrijk om families hierin goed te begeleiden, met kennis over dementie en oog voor wat voor ieder mens, met of zonder dementie, nog betekenisvol is.

Wat is een dementievriendelijke uitvaart

Een dementievriendelijke uitvaart is een afscheid dat zo wordt ingericht dat ook iemand met dementie er, op zijn of haar eigen manier, bij betrokken kan zijn. Dat betekent rekening houden met prikkels, tempo, vertrouwde gezichten en de fase van de dementie waarin iemand zich bevindt.

Kan iemand met dementie afscheid nemen

De reactie van iemand met dementie is moeilijk te voorspellen, en eventuele emoties zijn niet eng maar heel normaal. Ieder mens heeft recht op emoties, ook mensen met dementie. Het kan zijn dat het nieuws of de ervaring snel weer vergeten is, maar artsen zijn het erover eens dat ook iemand met dementie het verdriet van een verlies mag voelen, al is het maar even. We zien dat families dit vaak onderschatten, terwijl juist die korte momenten van betrokkenheid waardevol blijken. Iemand buitensluiten bij het afscheid van een geliefde zou een dubbel gemis zijn.

Praktische adviezen voor nabestaanden

Hoe vertel je het. Gebruik korte, duidelijke zinnen, vermijd te veel informatie tegelijk en herhaal rustig als dat nodig is. Sluit aan bij de beleving van het moment.

Bereid de dag voor. Kies een rustig moment, zorg voor een vertrouwd persoon die de hele tijd naast hem of haar blijft, en maak een terugtrekplek voor als het te veel wordt.

Beperk prikkels. Een kortere ceremonie, minder mensen tegelijk, gedempt geluid en vertrouwde muziek helpen.

Werk met zintuigen en herinneringen. Een bekende geur, een foto, een lievelingslied of een vertrouwd voorwerp kan meer betekenen dan woorden.

Houd het kort. Een paar betekenisvolle momenten zijn waardevoller dan langdurig aanwezig zijn.

Wees flexibel. Het is goed als iemand maar even aanwezig kan zijn of zich op een ander moment van de dag aansluit.

We merken dat deze aanpassingen vaak klein zijn, maar wel het verschil maken tussen een afscheid waar iemand met dementie bij kan zijn, en een afscheid waar diegene noodgedwongen bij weg blijft.

Afscheid nemen per fase van dementie

Beginnende dementie. Betrek de persoon zo veel mogelijk bij keuzes en de voorbereiding van het afscheid.

Gevorderde dementie. Richt je op het moment zelf en op zintuiglijke beleving in plaats van op begrip of woorden.

Vergevorderde dementie. Een korte, rustige ontmoeting met veel nabijheid en aanraking kan al betekenisvol zijn.

Onze kennis over dementievriendelijk afscheid nemen

We begeleiden regelmatig families waarin dementie een rol speelt, en bouwen daarmee ervaring en kennis op over de ziekte, het verloop ervan en de manieren waarop je iemand met dementie toch bij het afscheid kunt betrekken. Die kennis dragen we als team over, van de eerste vraag tot de dag van het afscheid zelf.